Η Ελληνική Εξαίρεση: Πώς ο Νέος Εξωδικαστικός Νόμος Συγκρίνεται με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη

Σε σχεδόν όλα τα ανεπτυγμένα νομικά συστήματα, η αφερεγγυότητα και η αναδιάρθρωση χρέους μοιράζονται μια κοινή βάση. Εάν ζητάτε από τους πιστωτές σας να διαγράψουν ένα τεράστιο ποσό χρέους ή να προστατεύσουν μόνιμα την κύρια κατοικία σας, αναμένεται να θυσιάσετε τον μη απαραίτητο πλούτο σας.

Ηνωμένο Βασίλειο: Εάν ενταχθείτε σε Individual Voluntary Arrangement (IVA) για να αναδιαρθρώσετε το χρέος σας, αναμένεται γενικά να πουλήσετε δευτερεύοντα ακίνητα για να πληρώσετε τους πιστωτές. Ακόμη και σε πλήρη πτώχευση, ένας σύνδικος αναλαμβάνει τον έλεγχο των περιουσιακών σας στοιχείων, πωλώντας αμέσως δευτερεύουσες κατοικίες ενώ συνήθως σας δίνεται προθεσμία να βρείτε λύση για την κύρια κατοικία σας.

Ιρλανδία: Η Ιρλανδία διαθέτει ένα από τα ισχυρότερα πλαίσια της Ευρώπης για να παραμένουν οι οικογένειες στα σπίτια τους (Personal Insolvency Arrangements). Ωστόσο, η εξασφάλιση ενός PIA απαιτεί σχεδόν πάντα από τον οφειλέτη να παραδώσει ακίνητα για επένδυση ή εξοχικά για να μειώσει το συνολικό χρέος.

Ισπανία: Ο «Νόμος της Δεύτερης Ευκαιρίας» (Ley de Segunda Oportunidad) επιτρέπει στους οφειλέτες να προστατεύσουν την κύρια κατοικία τους υπό αυστηρά σχέδια αποπληρωμής, αλλά τα δευτερεύοντα ακίνητα ρευστοποιούνται εξ ολοκλήρου για την ικανοποίηση των πιστωτών.

Με ευρωπαϊκά κριτήρια, ο συμβιβασμός που ζητά η Ελλάδα — να θυσιάσετε το χωριάτικο σπίτι για να σώσετε το διαμέρισμα της οικογένειας — είναι απολύτως φυσιολογικός.

Εκεί που η Ελλάδα αποκλίνει δραστικά από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και την υπόλοιπη ΕΕ είναι στον τρόπο εκτέλεσης της ρευστοποίησης των δευτερευόντων ακινήτων.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο ή την Ισπανία, η ρευστοποίηση των δευτερευόντων περιουσιακών στοιχείων διέρχεται από καθιερωμένες δικαστικές ή διαδικασίες εκκαθαριστή. Ο οφειλέτης διατηρεί τα θεμελιώδη νομικά δικαιώματά του σε δίκαιη δίκη. Μπορεί να αμφισβητήσει την εκτίμηση του ακινήτου στο δικαστήριο, να διαμαρτυρηθεί για καταχρηστική συμπεριφορά των πιστωτών ή να εφεσιβάλλει χρονοδιαγράμματα.

Ο νέος ελληνικός νόμος παρακάμπτει εντελώς το δικαστικό σύστημα για να δημιουργήσει μια «λωρίδα εξπρές» για τους πιστωτές:

• Μηδενική Δικαστική Εποπτεία: Η εξωδικαστική συμφωνία καθίσταται αμέσως εκτελεστός τίτλος. Δεν υπάρχει δικαστής που να ελέγχει την αναγκαστική εκτέλεση.
• Η Ταχύτητα των 40 Ημερών: Η διεξαγωγή ηλεκτρονικού πλειστηριασμού ακινήτου εντός 40 έως 60 ημερών από τη συμφωνία είναι πρακτικά πρωτοφανής στον κανονικό ευρωπαϊκό αστικό δίκαιο.
• Παραίτηση από τη Δικονομική Άμυνα: Το πιο αμφιλεγόμενο στοιχείο είναι ο εξαναγκασμός του οφειλέτη να παραιτηθεί ρητά από το δικαίωμά του να ασκήσει τις συνήθεις νομικές ανακοπές (άρθρα 933 και 936) για να σταματήσει τον πλειστηριασμό. Αυτή είναι μια σοβαρή απόκλιση από τα τυπικά ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας καταναλωτή και οφειλέτη.

Ο λόγος που ο ελληνικός μηχανισμός είναι τόσο μοναδικά επιθετικός είναι μακροοικονομικός.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο ή τη Γερμανία, η ιδιωτική αφερεγγυότητα αντιμετωπίζεται γενικά ως ατομικό, τοπικό ζήτημα. Στην Ελλάδα, το ιδιωτικό χρέος είναι συστημικό εθνικό πρόβλημα. Οι ελληνικές τράπεζες και τα εξειδικευμένα funds (servicers) κατέχουν δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε «κόκκινα δάνεια» (μη εξυπηρετούμενα δάνεια).

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχουν ασκήσει τεράστια πίεση στην Ελλάδα να εκκαθαρίσει γρήγορα αυτά τα «κόκκινα» δάνεια για να σταθεροποιήσει το εθνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επειδή το παραδοσιακό ελληνικό δικαστικό σύστημα είναι περιβόητα αργό — μερικές φορές απαιτεί 4 έως 7 χρόνια για να επιλύσει μια διαφορά αναγκαστικής εκτέλεσης — η κυβέρνηση δημιούργησε αυτόν τον εξωδικαστικό μηχανισμό για να παρακάμψει πλήρως το σημείο συμφόρησης των δικαστηρίων.

Ενώ άλλες χώρες της ΕΕ θα σας αναγκάσουν αναμφισβήτητα να πουλήσετε το δεύτερο σπίτι σας για να εξοφλήσετε το χρέος, το κάνουν μέσω μιας εξαιρετικά ρυθμιζόμενης δικαστικής διαδικασίας. Η Ελλάδα, όμως, μετατρέπει τη σύμβαση αναδιάρθρωσης σε μια αυτοματοποιημένη, κεραυνοβόλα διαδικασία πλειστηριασμού που αφαιρεί ρητά το δικαίωμά σας να υπερασπιστείτε τα δευτερεύοντα ακίνητα στο δικαστήριο.

Δεν μπορείτε πλέον να βασίζεστε στα δικαστήρια για να καθυστερήσουν τη διαδικασία αφού υπογράψετε.

Εάν είστε κάτοχος πολλαπλών ακινήτων και αντιμετωπίζετε οικονομικές δυσκολίες, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός δεν είναι πλέον απλώς μια οικονομική αίτηση — είναι μια νομική απόφαση υψηλού ρίσκου.